Đái tháo đường là một trong những bệnh mạn tính phổ biến, có thể âm thầm ảnh hưởng đến sức khỏe trong nhiều năm mà không xuất hiện triệu chứng rõ ràng.

Hưởng ứng Ngày Đái tháo đường Thế giới 14/11, thông điệp "Hành động sớm với bệnh đái tháo đường" được lan tỏa nhằm nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc phòng ngừa, phát hiện và điều trị bệnh kịp thời.

Đây cũng là dịp để mỗi người quan tâm hơn đến sức khỏe bản thân và chủ động xây dựng những thói quen sống lành mạnh.

Ngày Đái tháo đường Thế giới và ý nghĩa đối với cộng đồng

Ngày Đái tháo đường Thế giới được tổ chức vào ngày 14/11 hằng năm nhằm nâng cao nhận thức về căn bệnh đang ảnh hưởng đến hàng trăm triệu người trên toàn cầu. Ngày này cũng nhấn mạnh vai trò của việc tiếp cận dịch vụ y tế, kiểm tra sức khỏe định kỳ và hỗ trợ những người đang sống chung với bệnh.

Theo các thống kê quốc tế, hơn nửa tỷ người trên thế giới đang mắc đái tháo đường, trong đó một tỷ lệ đáng kể chưa được chẩn đoán. Bệnh không chỉ liên quan đến yếu tố di truyền và tuổi tác mà còn chịu ảnh hưởng từ chế độ ăn uống thiếu cân đối, ít vận động, thừa cân, tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu.

Nếu không được kiểm soát tốt, đái tháo đường có thể gây ra nhiều biến chứng nguy hiểm như bệnh tim mạch, đột quỵ, suy thận, suy giảm thị lực, tổn thương thần kinh và loét bàn chân. Tuy nhiên, việc phát hiện sớm và điều trị phù hợp có thể giúp giảm nguy cơ hoặc làm chậm sự tiến triển của nhiều biến chứng.

Nhận biết dấu hiệu và chủ động kiểm tra sức khỏe

Một trong những khó khăn lớn nhất trong việc phát hiện đái tháo đường là bệnh thường tiến triển âm thầm. Một số dấu hiệu có thể xuất hiện bao gồm khát nước liên tục, đi tiểu nhiều, sụt cân không rõ nguyên nhân, mệt mỏi kéo dài, nhìn mờ, vết thương chậm lành hoặc cảm giác tê bì ở tay chân.

Tuy nhiên, không phải người mắc bệnh nào cũng có những biểu hiện trên. Vì vậy, kiểm tra đường huyết là biện pháp quan trọng giúp nhận diện nguy cơ và phát hiện bệnh ngay cả khi cơ thể chưa xuất hiện triệu chứng.

Người từ 35 tuổi trở lên hoặc có các yếu tố nguy cơ như thừa cân, tiền sử gia đình mắc đái tháo đường, tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu, ít vận động hay từng mắc đái tháo đường thai kỳ nên chủ động trao đổi với nhân viên y tế về việc tầm soát. Những xét nghiệm như đường huyết lúc đói, HbA1c và nghiệm pháp dung nạp glucose có thể hỗ trợ phát hiện bệnh hoặc xác định tình trạng tiền đái tháo đường.

Thay đổi lối sống để phòng ngừa bệnh hiệu quả

Tiền đái tháo đường là giai đoạn đường huyết cao hơn bình thường nhưng chưa đạt ngưỡng chẩn đoán đái tháo đường. Đây là thời điểm quan trọng để điều chỉnh lối sống, từ đó giảm nguy cơ tiến triển thành đái tháo đường típ 2.

Đối với người thừa cân, giảm khoảng 5–7% trọng lượng cơ thể có thể mang lại lợi ích đáng kể. Bên cạnh đó, duy trì ít nhất 150 phút hoạt động thể chất với cường độ vừa phải mỗi tuần, tăng cường rau xanh, trái cây phù hợp, ngũ cốc nguyên hạt và hạn chế đồ uống nhiều đường cũng góp phần cải thiện sức khỏe chuyển hóa.

Ngủ đủ giấc, tránh hút thuốc lá và kiểm soát căng thẳng cũng là những thói quen cần được chú trọng. Điều quan trọng không nằm ở việc thay đổi mọi thứ cùng lúc mà là lựa chọn những điều chỉnh phù hợp và duy trì đều đặn trong cuộc sống hằng ngày.

Kiểm soát bệnh đúng cách để hạn chế biến chứng

Với người đã được chẩn đoán mắc đái tháo đường, quá trình điều trị không chỉ tập trung vào việc duy trì đường huyết ổn định mà còn cần kiểm soát huyết áp, mỡ máu và theo dõi sức khỏe tổng thể.

Người bệnh nên thực hiện các cuộc kiểm tra định kỳ để đánh giá chức năng thận, thị lực, tình trạng bàn chân và những yếu tố nguy cơ tim mạch. Việc tuân thủ hướng dẫn điều trị, kết hợp chế độ dinh dưỡng hợp lý và vận động phù hợp có vai trò quan trọng trong việc duy trì chất lượng cuộc sống.

Một số quan niệm sai lầm cũng cần được thay đổi. Không có triệu chứng không có nghĩa là không mắc bệnh, và người có cân nặng bình thường vẫn có thể bị đái tháo đường. Khi đường huyết đã ổn định, người bệnh không nên tự ý ngừng thuốc vì kết quả này có thể đến từ hiệu quả của quá trình điều trị.

Tương tự, việc sử dụng insulin không đồng nghĩa với bệnh đã bước vào giai đoạn cuối. Đây là một phương pháp điều trị được bác sĩ cân nhắc dựa trên tình trạng sức khỏe và nhu cầu kiểm soát đường huyết của từng người.

Lan tỏa thông điệp hành động sớm vì sức khỏe

Hưởng ứng Ngày Đái tháo đường Thế giới năm 2026, Bệnh viện Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh triển khai các hoạt động truyền thông, tư vấn và nâng cao nhận thức về phòng ngừa, phát hiện sớm cũng như kiểm soát bệnh đái tháo đường.

Thông qua chương trình tư vấn sức khỏe và kiểm tra đường huyết miễn phí, bệnh viện hướng đến việc giúp cộng đồng hiểu rõ hơn về các yếu tố nguy cơ, vai trò của dinh dưỡng, kiểm soát cân nặng và những biện pháp bảo vệ sức khỏe lâu dài. Các hoạt động này cũng góp phần khuyến khích người dân chủ động quan tâm đến sức khỏe thay vì chỉ tìm đến cơ sở y tế khi đã xuất hiện triệu chứng.

Không chỉ riêng người bệnh, gia đình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc hình thành thói quen sống tích cực. Những hành động đơn giản như cùng nhau vận động, chuẩn bị bữa ăn cân đối, nhắc nhở kiểm tra sức khỏe và hỗ trợ người thân tuân thủ điều trị đều có thể tạo nên sự khác biệt.

Chủ động hôm nay, khỏe mạnh ngày mai

Ngày Đái tháo đường Thế giới không chỉ là dịp nâng cao nhận thức về một căn bệnh phổ biến mà còn nhắc nhở mỗi người về giá trị của việc chăm sóc sức khỏe từ sớm. Phòng ngừa và kiểm soát đái tháo đường là một hành trình lâu dài, đòi hỏi sự hiểu biết, kiên trì và chủ động trong từng lựa chọn hằng ngày.

Từ việc duy trì chế độ ăn lành mạnh, vận động thường xuyên đến kiểm tra đường huyết khi cần thiết, mỗi thay đổi tích cực đều góp phần xây dựng nền tảng sức khỏe bền vững. Hành động sớm hôm nay chính là cách thiết thực để bảo vệ bản thân và những người thân yêu trong tương lai.