Chúng ta đều biết rằng ăn uống lành mạnh có thể giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến thừa cân hoặc béo phì, như một số loại ung thư, bệnh tim mạch và tiểu đường.

Theo các chuyên gia trên toàn thế giới, như một phần của chế độ ăn uống cân bằng, nên ăn nhiều loại thực phẩm khác nhau. Ví dụ, tại Anh, NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia) chia thực phẩm thành các nhóm: tinh bột, trái cây và rau quả, sản phẩm từ sữa hoặc các sản phẩm thay thế sữa, protein và chất béo.

Để có một chế độ ăn uống cân bằng, NHS (Dịch vụ Y tế Quốc gia Anh) khuyến nghị chúng ta nên hướng đến việc bổ sung một lượng nhất định các loại thực phẩm từ mỗi nhóm.

Tại sao sự đa dạng trong thực phẩm lại quan trọng?

Một lý do để khuyến khích sự đa dạng trong thực phẩm là vì các loại thực phẩm khác nhau chứa các chất dinh dưỡng khác nhau. Ăn nhiều loại thực phẩm có thể cải thiện sức khỏe bằng cách giảm nguy cơ suy dinh dưỡng, có thể dẫn đến các triệu chứng như yếu cơ, giảm mức độ hoạt động và khó thở. Tuy nhiên, định nghĩa về "đa dạng" trong các hướng dẫn về chế độ ăn uống thường gây nhầm lẫn và thường bị đơn giản hóa quá mức.

Sự đa dạng được đề xuất trong các hướng dẫn về chế độ ăn uống khác với sự đa dạng mà mọi người thường nghĩ đến. Các nghiên cứu đã chỉ ra rằng, ngoài việc xem xét sự đa dạng như một phần của chế độ ăn uống tổng thể, chúng ta cũng cần đo lường sự đa dạng trong chính chế độ ăn uống đó, chẳng hạn như có bao nhiêu món ăn khác nhau trên đĩa của chúng ta và lượng thực phẩm đến từ các nhóm khác nhau là bao nhiêu.

"Đa dạng" thực sự có nghĩa là gì?

Điều quan trọng cần lưu ý là sự đa dạng trong thực phẩm có nghĩa là có các loại thực phẩm với các đặc điểm khác nhau như hình thức, vị, kết cấu, mùi và hàm lượng dinh dưỡng. Ví dụ, ăn bánh sô cô la và bánh dâu tây là một hình thức đa dạng vì hương vị khác nhau, mặc dù chúng có hàm lượng dinh dưỡng rất giống nhau và thuộc cùng một nhóm thực phẩm. Điều này cho thấy cả thực phẩm đơn lẻ và các món ăn kết hợp đều có thể mang lại sự đa dạng nhất định. Trong hướng dẫn chế độ ăn uống của Vương quốc Anh, sự đa dạng tổng thể của thực phẩm được để cho mỗi cá nhân tự quyết định. Nhưng liệu người tiêu dùng có dễ dàng nhận ra sự đa dạng của thực phẩm hay không? Để trả lời câu hỏi này, các nhà nghiên cứu muốn tìm hiểu xem người dân ở Vương quốc Anh có thể nhận biết được sự đa dạng của thực phẩm và họ định nghĩa nó như thế nào.

Họ yêu cầu những người tham gia bình luận về các bức ảnh cho thấy các loại thực phẩm khác nhau như một phần của cuộc khảo sát trực tuyến. Ví dụ, họ đã xem xét các lối đi trong siêu thị trưng bày nhiều nhãn hiệu thực phẩm khác nhau, các bữa ăn với thực phẩm từ các loại khác nhau và các món ăn kết hợp với hương vị, màu sắc và kết cấu khác nhau, chẳng hạn như salad làm từ rau củ hỗn hợp hoặc pizza với nhiều loại topping.

Chúng ta định nghĩa sự đa dạng như thế nào?

Trong khi những người tham gia thường nhận ra và thảo luận về các loại đa dạng khác nhau, họ thường định nghĩa sự đa dạng đơn giản là ăn các loại thực phẩm từ các loại khác nhau. Điều này phù hợp với định nghĩa được sử dụng trong hướng dẫn chế độ ăn uống.

Nghiên cứu cho thấy rằng khi cố gắng tuân theo các hướng dẫn này và ăn một chế độ ăn uống lành mạnh, mọi người có thể không chú ý nhiều đến sự đa dạng trong một bữa ăn duy nhất. Ví dụ, nếu chúng ta chỉ cần đạt được sự cân bằng tổng thể, chúng ta có thể nghĩ rằng việc có ít hoặc nhiều sự đa dạng trong một bữa ăn là ổn, miễn là chúng ta bù lại điều đó ở bữa ăn tiếp theo.

Tại sao sự đa dạng trong bữa ăn lại quan trọng

Điều quan trọng là phải suy nghĩ về sự đa dạng của thực phẩm trong một bữa ăn vì nghiên cứu đã chỉ ra rằng khi các bữa ăn và thực phẩm khác nhau về hình thức, hương vị và kết cấu, mọi người có xu hướng ăn nhiều hơn. Mỗi đặc điểm mới của thực phẩm khiến chúng ta hứng thú với bữa ăn lâu hơn và trì hoãn cảm giác no thường báo hiệu chúng ta nên ngừng ăn.

Nói cách khác, những đặc điểm đa dạng này làm gián đoạn cái gọi là “cảm giác no đặc hiệu”, một quá trình khiến chúng ta cảm thấy no. Hiệu ứng này làm tăng nguy cơ ăn quá nhiều. Vì lý do này, việc tiêu thụ nhiều loại thực phẩm từ các nhóm khác nhau (ngoại trừ trái cây và rau quả) có thể liên quan trực tiếp đến cân nặng cao hơn và tăng nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến thừa cân hoặc béo phì.

Khi nào sự đa dạng có lợi trong chế độ ăn uống của chúng ta?

Vì sự đa dạng trong chế độ ăn uống khuyến khích chúng ta ăn nhiều hơn, nên nó có lợi nhất khi nói đến trái cây và rau quả. Điều này là do trái cây và rau quả có lượng calo thấp hơn và chứa nhiều chất dinh dưỡng. Ăn nhiều loại trái cây và rau quả có thể mang lại lợi ích cho sức khỏe của chúng ta.

Tuy nhiên, khi nói đến các loại thực phẩm giàu calo, sự đa dạng có thể không hữu ích lắm, và nguy cơ ăn quá nhiều sẽ cao hơn. Ví dụ, trong bữa tối, chúng ta có thể đảm bảo có hai hoặc nhiều loại rau khác nhau trên đĩa để tăng lượng rau ăn vào. Nhưng khi ăn các loại thực phẩm giàu calo, tốt hơn hết là nên chọn những lựa chọn đơn giản hơn, chẳng hạn như sô cô la nguyên chất, thay vì những loại có thêm nhân.

Sự cần thiết của các hướng dẫn rõ ràng hơn

Để làm cho các hướng dẫn về chế độ ăn uống hữu ích hơn, các nhà nghiên cứu cần làm rõ ý nghĩa của sự đa dạng thực phẩm và cách đo lường nó trong chế độ ăn uống. Mặc dù tiêu thụ thực phẩm từ các nhóm khác nhau giúp chúng ta có được một chế độ ăn uống với nhiều chất dinh dưỡng khác nhau, nhưng chúng ta cũng nên nhận thức rằng sự đa dạng có thể ảnh hưởng đến lượng thức ăn chúng ta ăn. Để đạt được sự cân bằng hợp lý, chúng ta nên khuyến khích sự đa dạng trong một số nhóm thực phẩm nhất định, như trái cây và rau quả, nhưng cần thận trọng hơn đối với các loại thực phẩm có hàm lượng calo cao.

Bằng cách xem xét những điểm này, chúng ta có thể hiểu rõ hơn cách kết hợp sự đa dạng vào chế độ ăn uống của mình theo cách thúc đẩy sức khỏe tổng thể. Vì vậy, hãy bắt đầu suy nghĩ về sự đa dạng trong các bữa ăn của chúng ta và cách nó có thể làm cho chế độ ăn uống của chúng ta lành mạnh và thỏa mãn hơn!