Khi nhìn vào cách các quốc gia tiếp cận việc cứu hộ và nhận nuôi, chúng ta không chỉ thấy những quy định hay hệ thống trạm cứu trợ mà còn nhận ra những giá trị văn hóa, lòng trắc ẩn của cộng đồng và cách xã hội nhìn nhận trách nhiệm của mình đối với động vật.

Trên khắp thế giới, mèo hoang, chó hoang và các thú cưng bị bỏ rơi có thể đối mặt với những “kết cục” rất khác nhau tùy nơi chúng sống.

Và bằng cách so sánh các cách làm ấy, chúng ta có thể rút ra những bài học quý về sự thấu cảm, tính sáng tạo và sức mạnh của hành động tập thể. Động vật không chỉ là bạn đồng hành mà chúng còn là những thành viên quan trọng trong môi trường sống chung của chúng ta. Thế nhưng, hàng triệu con vật lang thang trên toàn cầu đang sống thiếu nơi trú ẩn, thiếu thức ăn và thiếu sự chăm sóc. Có con mang bệnh, có con đối mặt nguy cơ tai nạn, và nhiều con chỉ đơn giản là chật vật để tồn tại qua ngày. Khi tìm hiểu các mô hình quốc tế, chúng ta sẽ có thêm những bài học thực tế để giảm số lượng động vật lang thang, đồng thời vẫn giữ được sự nhân hậu và tôn trọng phẩm giá của mỗi sinh mệnh.

Châu Âu: lấy trại cứu trợ làm trung tâm và vận hành bằng luật

Tại châu Âu, các quốc gia như Anh, Đức và Pháp thường đặt trọng tâm vào luật bảo vệ động vật nghiêm ngặt cùng hệ thống trại cứu trợ vận hành bài bản. Những trại này không chỉ cung cấp nơi ở tạm thời, mà còn có chăm sóc thú y, thức ăn và không gian an toàn cho đến khi các con vật được nhận nuôi. Chính quyền phối hợp chặt chẽ với các tổ chức phi lợi nhuận để duy trì tiêu chuẩn phúc lợi động vật ở mức cao. Song song đó, các chiến dịch nâng cao nhận thức cộng đồng nhấn mạnh việc nuôi thú cưng có trách nhiệm. Đăng ký thú cưng, gắn vi mạch định danh và các chương trình giáo dục giúp mọi người hiểu rằng nhận nuôi là một cam kết dài lâu. Bằng việc kết hợp luật, trại cứu trợ và giáo dục, nhiều nước châu Âu giảm đáng kể số lượng động vật lang thang, đồng thời nuôi dưỡng một văn hóa nhân ái và tinh thần trách nhiệm.

Bắc Mỹ và Đông Nam Á: linh hoạt, sáng tạo và giàu giải pháp

Ở Mỹ, Canada và Mexico, các chiến lược cứu hộ thường đề cao sự sáng tạo và tác động xã hội. Thay vì chỉ tiếp nhận và nuôi nhốt thú lạc, nhiều chương trình còn huấn luyện chúng để đảm nhận những vai trò hữu ích. Chẳng hạn tại Mỹ, một số sáng kiến trong trại giam ghép phạm nhân với chó hoang; họ huấn luyện chúng thành chó dẫn đường hoặc chó trị liệu. Nhờ đó, con vật có cơ hội được “phục vụ” và tìm gia đình mới, trong khi con người học được sự thấu cảm và trách nhiệm. Tại một số nước Đông Nam Á, nơi chó hoang xuất hiện khá phổ biến, các mạng lưới liên kết giữa trại cứu trợ và các tổ chức nhận nuôi phát triển mạnh. Nhiều chiến dịch khuyến khích người dân nhận nuôi thay vì mua. Khi những con vật lang thang được trao cơ hội vào một mái nhà yêu thương, số lượng ngoài đường giảm xuống, đồng thời mối gắn kết giữa con người và động vật cũng trở nên bền chặt hơn. Canada đặc biệt chú trọng việc nhận nuôi và nuôi dưỡng tạm thời. Các trại cứu trợ phối hợp cùng cộng đồng để sắp xếp “nhà tạm” cho thú cưng trong thời gian chờ được nhận nuôi lâu dài. Những cách làm này cho thấy: khi nhìn động vật lang thang như một “nguồn lực” có thể hồi phục và đồng hành, thay vì xem chúng là gánh nặng, xã hội sẽ nhận lại lợi ích cho cả người lẫn vật.

Nhật Bản và Hàn Quốc: thời hạn nghiêm ngặt và chương trình có cấu trúc

Nhật Bản và Hàn Quốc vận hành các hệ thống chặt chẽ, hướng đến hiệu quả nhưng đi kèm những tranh luận đạo đức. Tại Nhật Bản, các phương tiện thu gom thú bị bỏ rơi do cơ quan chức năng vận hành sẽ đưa động vật về trại. Ở đó, chúng chỉ có một số ngày nhất định để được nhận nuôi trước khi phương án tiêu hủy được cân nhắc. Hàn Quốc có chính sách tương tự, dù thời gian chờ thường dài hơn đôi chút. Những cách tiếp cận này góp phần kiểm soát số lượng thú lang thang, nhưng đồng thời đặt ra câu hỏi về tính nhân đạo. Nhiều nhà hoạt động tại cả hai quốc gia đang thúc đẩy cải cách: kéo dài thời gian lưu giữ, tăng các chiến dịch kêu gọi nhận nuôi và đẩy mạnh giáo dục về trách nhiệm nuôi thú cưng. Nỗ lực của họ phản ánh một tranh luận toàn cầu vẫn chưa có hồi kết: làm thế nào để cân bằng giữa kiểm soát số lượng và lòng trắc ẩn?

Xu hướng chung: cộng đồng tham gia tạo nên khác biệt

Dù ở quốc gia nào, một điểm chung nổi bật vẫn hiện rõ: khi cộng đồng tham gia, kết quả sẽ khác. Trại cứu trợ dựa vào tình nguyện viên, chương trình nuôi dưỡng tạm thời và các chiến dịch do người dân khởi xướng đều giữ vai trò then chốt. Từ các phiên chợ nhận nuôi cuối tuần cho đến những nền tảng trực tuyến kết nối thú cưng với gia đình phù hợp, cộng đồng ở khắp nơi đang chủ động “đỡ lưng” cho hệ thống chính thức. Và chúng ta cũng có thể góp phần. Dù là quyên góp, tình nguyện, nuôi dưỡng tạm thời hay nhận nuôi, mỗi hành động nhỏ đều góp thêm một viên gạch xây dựng văn hóa cứu hộ. Trên toàn thế giới, những người bình thường đang chứng minh rằng lòng tốt tập thể có thể thay đổi cuộc đời—không chỉ của những con vật lang thang, mà cả của chính chúng ta.

Mẹo thực tế cho cứu hộ và nhận nuôi

Nếu muốn tham gia vào “văn hóa cứu hộ” đang lan rộng trên toàn cầu, bạn có thể bắt đầu từ những bước đơn giản. Trước hết, hãy cân nhắc nhận nuôi từ trại cứu trợ thay vì mua từ người nhân giống—đó là cách trao cho một sinh mệnh cơ hội sống lần thứ hai. Thứ hai, ủng hộ các chương trình triệt sản, vì đây là giải pháp then chốt để giảm số lượng thú lang thang về lâu dài. Thứ ba, lan tỏa nhận thức tới bạn bè và gia đình—đôi khi chỉ một lời giới thiệu chân thành cũng có thể dẫn tới một ca nhận nuôi thành công.

Quan trọng nhất, hãy nhớ rằng nhận nuôi một con vật là lời hứa trọn đời. Từ chăm sóc hằng ngày đến nhu cầu thú y, trách nhiệm luôn là một phần của hành trình. Khi coi nhận nuôi là cam kết, không phải sự tiện lợi nhất thời, chúng ta sẽ hạn chế tối đa việc động vật bị bỏ rơi và quay trở lại đường phố.